PM10

PM10 su čestice u vazduhu prečnika do deset mikrona - oko sedam puta tanje od ljudske dlake. Oznaka dolazi od engleskog naziva za čestičnu materiju. Uz PM2.5, to je najvažniji pokazatelj kvaliteta vazduha.

Potiču iz mnogo izvora: prašina sa puteva i gradilišta, čađ iz ložišta i dizel motora, industrija, a i prirodni izvori - polen, morska so, pustinjski pesak koji vetar ponekad donese čak iz Sahare.

Dovoljno su sitne da se udahnu, pa se zadržavaju u nosu, grlu i disajnim putevima. Izazivaju kašalj i nadražaj, pogoršavaju astmu i hronične bolesti pluća, a pri dugotrajnom izlaganju opterećuju i srce.

Svetska zdravstvena organizacija u svojim smernicama iz 2021. godine preporučuje da prosečna dnevna koncentracija ne prelazi 45 mikrograma po kubnom metru, a godišnja 15. Zakonske granice u Evropi su blaže.

Kod nas su vrednosti najviše zimi, u danima bez vetra i pod inverzijom, kada se dim iz ložišta nagomilava pri tlu. Tada pomaže da se napor napolju svede na najmanju meru, a provetravanje obavi u satima kad je vazduh čistiji.